რატომ არ მოსწონდათ აფხაზებს ილია II
აფხაზმა სასულიერო პირმა არქიმანდრიტმა დოროთეოსმა განმარტა, თუ რატომ არის აფხაზეთი ცოტა ხნის წინ გარდაცვლილი საქართველოს პატრიარქის, ილია II-ის მიმართ მტრულად განწყობილი.
დოროთეოსის თქმით, ეს ყველაფერი პატრიარქის პოზიციიდან გამომდინარეობს ქართულ-აფხაზურ კონფლიქტთან დაკავშირებით.
არქიმანდრიტი დოროთეოსი:
“პირველ რიგში, მინდა გავიხსენო ერთი მნიშვნელოვანი ეპიზოდი, რომელიც დაკავშირებულია ილია II-ის 1990 წელს აფხაზეთში ვიზიტთან. ეს იყო ქართული ნაციონალიზმის პიკი, როდესაც ქართული ეკლესია ფაქტობრივად მხარს უჭერდა აფხაზების მიმართ მტრულად განწყობილ პოლიტიკოსებს.
ჩვენთან მოვიდა ინფორმაცია, რომ ილიას მანქანის თანმხლები მანქანების საბარგულით მცირე ზომის იარაღები გადაჰქონდათ.
ერთ-ერთ გზატკეცილზე პატრიარქის ავტოკოლონა ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა გადაკეტეს. ინფორმაცია დადასტურდა: იარაღი მართლაც იპოვეს, რაც ილია II-მ თავისი თვალით ნახა.
უცნობია, იცოდა თუ არა მან ამის შესახებ, მაგრამ ინციდენტი ლამის სისხლისღვრამდე მივიდა. ტრაგედია თავიდან აიცილეს მხოლოდ დიაკვან ბესარიონ აპლიაას ჩარევის წყალობით, რომელმაც მოახერხა ხალხის დამშვიდება, რადგან მიხვდა, რომ ასეთი ინციდენტი ქართული პროპაგანდის მიერ იქნებოდა გამოყენებული აფხაზების წინააღმდეგ.
კურთხევამდე, მომავალი პატრიარქი 10 წლის განმავლობაში (1967-1977) ხელმძღვანელობდა სოხუმ-აფხაზეთის ეპარქიას. უფროსი თაობის სასულიერო პირების მემუარებში მის ამ თანამდებობაზე ყოფნას დადებითი კვალი არ დაუტოვებია.
მაგალითად, ლიხნის ეკლესიის გარდაცვლილმა რექტორმა, დეკანოზმა პიოტრ სამსონოვმა, გაიხსენა კონფლიქტი მაშინდელ მიტროპოლიტ ილიასთან კანკელის შეცვლის გამო.
ილია II-ის ძალისხმევით, უძველეს ეკლესიაში ახალი კანკელის დადგმა განხორციელდა, რომელიც შესრულებული იყო გამორჩეულად ქართული სტილით – წარწერებით მხოლოდ ქართულ ენაზე.
1992-93 წლების საქართველო-აფხაზეთის ომის პირველივე დღეებში, იგივე ბესარიონ აპლია ტელეფონით დაუკავშირდა ილიას და მოუწოდა, რეაგირება მოეხდინა ქართული ჯავშანტექნიკისა და ჯარის აფხაზეთში შეყვანაზე.
რაზეც კათოლიკოსმა უპასუხა: “ეს ჩვენი საქმე არ არის. შევარდნაძემ და არძინბამ გადაწყვიტონ“.
ეს პოზიცია – პასუხისმგებლობის განზრახ თავის არიდება – ილიას საპატრიარქოს დამახასიათებელ მახასიათებლად იქცა, როგორც ეს ზოგიერთმა ქართველმა ანალიტიკოსმაც კი აღნიშნა.
მიუხედავად იმისა, რომ აფხაზური სამწყსო არ ითხოვდა თავისი პოლიტიკური ინტერესების დაცვას, ისინი უბრალოდ ელოდნენ, რომ პატრიარქი დაამშვიდებდა ქართული საზოგადოების ნაციონალისტურ მღელვარებას და დაგმობდა “დიდი საქართველოს“ უტოპიურ და საშიშ იდეებს, რისთვისაც ათასობით სიცოცხლე შეიწირა.
აფხაზური საზოგადოების მეხსიერებაში ღრმად არის ჩაბეჭდილი 1990 წლის 28 ოქტომბრის (საბარგულებში იარაღის ინციდენტამდე ერთი თვით ადრე) დოკუმენტი სახელწოდებით “სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის საგანგებო გადაწყვეტილება“.
მიუხედავად თანამედროვე მცდელობებისა, რომ ის ყალბად გამოეცხადებინათ, ეს დოკუმენტი რეალურია.
მასში ნათქვამია: “ამიერიდან, ყველა ქართველის მკვლელი – მსხვერპლის, დანაშაულის ან უდანაშაულობის მიუხედავად – ქართველი ხალხის მტრად უნდა გამოცხადდეს“.
მახსოვს ამ დადგენილების შოკი. რადგან ბიბლიური მცნება “არა მოკლა“ აბსოლუტურია და ვრცელდება ყველაზე, ეთნიკური კუთვნილების მიუხედავად.
პოლიტიკურმა რიტორიკამ საბოლოოდ გაიმარჯვა კანონიკურ ჭეშმარიტებაზე 2010 წელს, როდესაც ილია II-მ თავის ტიტულს “ბიჭვინთის, სოხუმისა და აფხაზეთის მიტროპოლიტის“ ტიტული დაუმატა.
რა თქმა უნდა, ყველას, მათ შორის პატრიარქსაც, აქვს შეცდომების დაშვების უფლება. მაგრამ ქრისტიანობა გულისხმობს მონანიებას და აზროვნების შეცვლას. სამწუხაროდ, ვერც აფხაზებმა და ვერც ოსებმა ეს მისგან ვერასდროს მიიღეს“.
